Reaktywność sensoryczna i teoria umysłu w wyjaśnianiu nasilenia poszczególnych symptomów spektrum autyzmu (wyd. II poprawione i

Wstęp 9

Rozdział 1
Spektrum autyzmu - w jakim miejscu dziś jesteśmy? 13
1.1. Czy wszyscy jesteśmy w spektrum? - historyczne i aktualne rozumienie spektrum autyzmu 13
1.1.1. Spektrum autyzmu w historycznych klasyfikacjach diagnostycznych 13
1.1.2. Spektrum autyzmu w aktualnych klasyfikacjach diagnostycznych 16
1.1.3. Medyczny i społeczny model spektrum autyzmu 19
1.2. Szczegóły do zintegrowania, czyli co już wiemy? 22
1.2.1. Kierunki badań skoncentrowane na wczesnych relacjach społecznych dziecka 22
1.2.2. Kierunki badań skoncentrowane na czynnikach genetycznych 23
1.2.3. Kierunki badań skoncentrowane na prenatalnych i okołonatalnych czynnikach środowiskowych 24
1.2.4. Kierunki badań skoncentrowane na czynnikach metabolicznych 26
1.2.5. Kierunki badań skoncentrowane na czynnikach neurologicznych 27
1.2.6. Kierunki badań skoncentrowane na przebiegu procesów integrowania danych sensorycznych 32
1.2.7. Kierunki badań skoncentrowane na przebiegu procesów poznawczych 33
1.2.8. W kierunku integracji dotychczasowej wiedzy na temat spektrum autyzmu - model X Shape U. Frith (2012) 39

Rozdział 2
Procesy integracji sensorycznej, czyli od neurofizjologii do percepcji 43
2.1. Procesy integracji danych sensorycznych 43
2.1.1. Procesy integracji danych sensorycznych - historyczne i aktualne definicje i koncepcje 44
2.1.2. Rozwój i znaczenie poszczególnych systemów sensorycznych 47
2.1.3. Neurofizjologiczne podłoże przebiegu procesów integracji danych sensorycznych 51
2.1.4. Zaburzenia przebiegu procesów integracji danych sensorycznych - przyczyny i typologia 55
2.1.5. Procesy integracji danych sensorycznych a procesy powstawania wrażeń i spostrzegania 59
2.1.6. Procesy integracji danych sensorycznych a cechy temperamentu i osobowości 63
2.1.7. Aktualne kierunki badań procesów integracji danych sensorycznych 69
2.2. Zaburzenia w przebiegu procesów integracji danych sensorycznych u osób w spektrum autyzmu 70
2.2.1. Wczesne podejścia badaczy do przebiegu procesów integracji danych sensorycznych u osób w spektrum autyzmu 70
2.2.2. Aktualne kierunki badań procesów integracji danych sensorycznych osób w spektrum autyzmu 73
2.2.3. Mechanizmy powstawania nieprawidłowości w przebiegu procesów integracji danych sensorycznych u osób w spektrum autyzmu - modele wyjaśniające 76
2.2.4. Związki procesów integrowania danych sensorycznych osób w spektrum autyzmu z innymi zmiennymi 78

Rozdział 3
Teoria umysłu czyli od neurofizjologii poprzez percepcję do empatii 81
3.1. Teoria umysłu jako element poznania społecznego 81
3.1.1. Poznanie społeczne i psychologiczne aspekty przyjmowania perspektywy 81
3.1.2. Teoria umysłu − historyczna i aktualna definicja 83
3.1.3. Teoria umysłu - koncepcje wyjaśniające 86
3.1.4. Funkcja teorii umysłu a jej struktura 92
3.1.5. Teoria umysłu w relacji do procesów i kompetencji poznawczych 94
3.1.6. Teoria umysłu a aktywność struktur ośrodkowego układu nerwowego 99
3.2. Teoria umysłu u osób w spektrum autyzmu 99
3.2.1. Systemy implicite i explicite teorii umysłu u osób w spektrum autyzmu 99
3.2.2. Rozwój procesów i kompetencji poznawczych pozostających w relacji do teorii umysłu u osób w spektrum autyzmu 102
3.2.3. Teoria umysłu w relacji do kompetencji społecznych i językowych oraz funkcji wykonawczych u osób w spektrum autyzmu 107
3.2.4. Teoria umysłu a nasilenie symptomów spektrum autyzmu 109

Rozdział 4
Metodologia badań własnych 111
4.1. Teoretyczny model badań, problem badawczy i hipotezy 111
4.2. Charakterystyka badanej grupy 118
4.3. Narzędzia badawcze 123
4.3.1. Skala Nasilenia Symptomów ASD (SNS ASD) 123
4.3.2. Kwestionariusz Doświadczeń Sensorycznych (KDS) 126
4.3.3. Skala Mechanizmu Teorii Umysłu (SToMM) 128
4.3.4. Arkusz danych socjodemograficznych 133
4.4. Procedura badań własnych 133
4.5. Statystyczne procedury analizy wyników 135

Rozdział 5
Nasilenie symptomów spektrum autyzmu, poziom reaktywności sensorycznej oraz poziom rozwoju elementów Mechanizmu Teorii Umysłu (ToMM) u dzieci w spektrum autyzmu - analiza stanu 137
5.1. Nasilenie symptomów spektrum autyzmu w grupie badanych dzieci - prezentacja uzyskanych wyników 137
5.2. Poziom reaktywności sensorycznej w grupie badanych dzieci - prezentacja uzyskanych wyników 139
5.3. Poziom rozwoju elementów Mechanizmu Teorii Umysłu (ToMM) w grupie badanych dzieci - prezentacja uzyskanych wyników 140
5.4. Dyskusja uzyskanych wyników badań z zakresu stanu analizowanych zmiennych 141

Rozdział 6
Zróżnicowanie nasilenia symptomów spektrum autyzmu ze względu na poziom reaktywności sensorycznej u dzieci w spektrum autyzmu 143
6.1. Zróżnicowanie nasilenia poszczególnych symptomów spektrum autyzmu ze względu na poziom reaktywności sensorycznej u dzieci w spektrum autyzmu - prezentacja wyników 143
6.2. Dyskusja wyników przeprowadzonych analiz 167
6.3. Teoretyczne i praktyczne implikacje uzyskanych wyników 176

Rozdział 7
Zróżnicowanie nasilenia symptomów spektrum autyzmu ze względu na poziom rozwoju elementów Mechanizmu Teorii Umysłu (ToMM) u dzieci w spektrum autyzmu 179
7.1. Zróżnicowanie nasilenia poszczególnych symptomów spektrum autyzmu ze względu na poziom rozwoju elementów Mechanizmu Teorii Umysłu (ToMM) u dzieci w spektrum autyzmu - prezentacja wyników 179
7.2. Dyskusja wyników przeprowadzonych analiz 187
7.3. Teoretyczne i praktyczne implikacje uzyskanych wyników 189

Wnioski końcowe 193
Bibliografia 199
Spis tabel i rysunków 231
Streszczenie 235
Summary 237

DR KAROLINA KRZYSZTOFIK - psycholog, terapeuta integracji sensorycznej, asystent w Katedrze Psychologii Pracy, Organizacji i Rehabilitacji Psychospołecznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, wieloletnia terapeutka dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu. Absolwentka studiów podyplomowych z zakresu przygotowania pedagogicznego i oligofrenopedagogiki oraz uczestniczka licznych szkoleń z obszaru diagnozy i terapii rozwoju dziecka. Autorka publikacji naukowych z zakresu przebiegu procesów przetwarzania sensorycznego i teorii umysłu u dzieci w spektrum autyzmu.

Recenzja: prof. Ewa Pisula, Uniwersytet Warszawski